Nieskruid (Helleborus)

Dit artikel verscheen in de Plantage Hortus van maart 1996

door Fred Triep

De kerstroos is een plant, die behoort tot het geslacht Nieskruid (Helleborus). Tot dit geslacht behoren 11 soorten, die in Europa van nature groeien in bergachtige streken (Alpen, Balkan) van Midden tot Zuid- Europa. Dit geslacht behoort tot de familie Ranunculaceae (Ranonkelfamilie). Evenals de andere soorten van deze familie bezitten de planten bloemen met kelkblaadjes, die lijken op kroonblaadjes. De kroonblaadjes zijn in deze familie vaak tot honingbakjes vervormd. Bij het geslacht Helleborus is dit ook het geval. Er zijn 5 tot 7 gekleurde kelkblaadje, waarvan de kleur varieert van wit tot purper. Een ander kenmerk van dit geslacht zijn de diep ingesneden waaiervormige bladeren.

De reden, dat ik in deze krant aandacht aan dit geslacht besteed, is dat de kerstroos en zijn verwanten tot de stinseplanten gerekend worden. Een aantal soorten van dit geslacht is buiten het oorspronggebied geÔntroduceerd, omdat het sierplanten zijn, die in de nieuwe gebieden ook het klimaat (vorst) konden weerstaan. Soms bleken deze planten zich in de nieuwe gebieden ook te verwilderen.

Klik op de thumbnails voor gedetailleerde fotoīs (respectievelijk 147 en 73 Kb)

Foto links: Een bloeiende kerstroos in de rotstuin van de hortus

Foto rechts: Kerstroos met vruchten

De bekendste plant uit dit geslacht is de kerstroos (Helleborus niger), die al eeuwenlang aangeplant werd in stinsen en andere tuinen. Hij komt oorspronkelijk uit de Alpen (van Frankrijk tot aan SloveniŽ en van Zuid- Duitsland tot Noord- ItaliŽ). Ook nu is deze plant nog steeds een populaire tuinplant, die zijn populariteit waarschijnlijk te dank heeft aan zijn bloei in de winter. De bovengrondse delen van deze plant zijn in de vroege winter verdwenen. In de periode van januari tot april komen de nieuwe bladeren boven de grond en dan kan deze plant met grote witte tot rozerode bloemen bloei-en. De zwarte wortelstok van deze plant is erg giftig en staat bekend als de 'black hellebore'. Deze wortelstok bevat glycosiden, die in hoge dosis gevaarlijk zijn voor het hart, maar volgens sommige mensen zouden lage doses van deze glycosiden gunstig voor de hartwerking kunnen zijn. De kerstroos kunt u in de Hortus vinden in het perk naast de Mexicaanse kas.

Een andere plant uit het geslacht Helleborus, die in Nederland is uitgeplant, is het stinkende nieskruid (H. foetidus). Deze plant is afkomstig uit Zuidwest Europa (tot aan Belgie). Ook deze plant is heel giftig, zelfs de gedroogde delen. Het werd vroeger gebruikt als middel tegen wormen en luizen. Bij deze plant verdwijnen de bovengrondse delen niet gedurende de winter. Deze plant kunt u in de Hortus in hetzelfde perk als als de H. niger aantreffen.

Links

Meer informatie over de verschillende Nederlandse soorten van het geslacht Helleborus kunt u onder andere vinden op:

Verzorging

Heeft u vragen over de verzorging van deze plant? Die kunt u stellen op mijn forum over de verzorging van planten. Misschien weet iemand het antwoord of staat er reeds een antwoord voor u.

 

Deze pagina is het laatst aangevuld (met foto's) op zaterdag 13 mei 2006.

Voor aanvullingen of reacties, stuur mij een email:

Stuur je reactie ! email: Fred Triep

Terug naar (return to): Terug naar: